Вядомы чэшскі эканаміст А. Шык адзначаў: «Нельга прымірыць інтарэсы людзей, калі адны з іх валодаюць усімі матэрыяльнымі дабротамі, усімі сродкамі вытворчасці і прадметамі спажывання, а значыць, і задавальняюць усе свае патрэбы за кошт іншых». Але прыміраць інтарэсы, няхай гэта і складана, неабходна, і асновай для прымірэння інтарэсаў работнікаў і наймальніка служыць калектыўная дамова.

У цяперашні час калектыўная дамова носіць характар лакальнага нарматыўнага прававога акта, закліканага служыць своеасаблівым «унутраным працоўным кодэксам» для працаўнікоў і наймальнікаў у пэўнай арганізацыі. Ён з’яўляецца актам непасрэднага ўдзелу працоўных калектываў у прававым рэгуляванні працы работнікаў гэтай вытворчасці, у стварэнні лакальных норм працоўнага права і ў кіраванні арганізацыяй.

Ужо многія наймальнікі прызналі неабходнасць заключэння калектыўнага дагавора і ацанілі па заслугах эфектыўнасць рэгулявання сацыяльна-працоўных пытанняў шляхам яго прыняцця. Так, яго наяўнасць дазваляе арганізацыі стабілізаваць адносіны з працоўным калектывам, знізіць сацыяльную напружанасць і, прытрымліваючыся балансу інтарэсаў – дасягнуць згоды бакоў.

Умовы, нормы калектыўнай дамовы абавязковыя для арганізацыі, дзе ён заключаны. Ён з’яўляецца эфектыўным спосабам вырашэння вытворчых і сацыяльна-бытавых задач працоўнага калектыву, уяўляе сабой адну з форм рэалізацыі паўнамоцтваў працоўнага калектыву ў кіраўніцтве арганізацыі. Ён таксама служыць стабілізатарам правоў наймальніка і работнікаў на працягу тэрмінаў свайго дзеяння, з’яўляецца адным са спосабаў спалучэння дзяржаўнага кіравання з самастойнай ініцыятывай работніка.

Чаму калектыўная дамова патрэбная наймальніку?

• У калектыўным дагаворы ўстанаўліваецца мноства ўзаемных абавязацельстваў, якія не патрабуюць грашовых затрат, але здольных папярэдзіць індывідуальныя і калектыўныя працоўныя спрэчкі, забяспечыць стабільнасць у калектыве, узаемапавагу бакоў;
• Калектыўны дагавор не абмяжоўвае правы наймальніка, бо ў ім устанаўліваюцца толькі тыя абавязацельствы, якія ён рэальна можа выканаць;
• У працэсе работы над праектам калектыўнага дагавора наймальнік складзе максімальна дакладнае ўяўленне аб рэальных інтарэсах і патрэбах работнікаў;
• Заключэнне калектыўнага дагавора аказвае станоўчы ўплыў на матывацыю працы, што павялічвае эфектыўнасць працоўнага ўкладу і, адпаведна, павялічвае прыбытак арганізацыі;
• Разам з гэтым, калектыўная дамова дазваляе наладзіць выразную арганізацыю працы і вытворчую дысцыпліну, што станоўча ўплывае на канкурэнтаздольнасць прадпрыемства;
• Заключэнне калектыўнай дамовы дапамагае наладзіць адносіны наймальніка з прафсаюзам і наймальнік можа пераканацца, наколькі гэта эфектыўны памочнік у працы з працоўным калектывам.

Чаму калектыўны дагавор патрэбны работнікам?

• Калектыўны дагавор устанаўлівае правы і гарантыі, якія паляпшаюць становішча работнікаў у параўнанні з заканадаўствам;
• Калектыўны дагавор – галоўны інструмент рэалізацыі ахоўнай функцыі прафсаюза ў арганізацыі, паказчык эфектыўнасці работы прафкама. У ім змяшчаецца механізм рэалізацыі законных правоў прафсаюза, што садзейнічае яго дзейнасці ў арганізацыі;
• Калектыўны дагавор – гэта адзіны дакумент у сістэме сацыяльнага партнёрства, невыкананне абавязацельстваў якога можа быць разгледжана ў судовым парадку.

Наяўнасць калектыўнай дамовы – прыкмета сучаснай арганізацыі з празрыстымі і зразумелымі «правіламі гульні» ў працоўнай сферы, прыкмета арганізацыі, якая клапоціцца аб сваім кадравым патэнцыяле. Чым вышэй узровень сацыяльнай падтрымкі працаўнікоў, тым стабільней калектыў, вышэй адказнасць кожнага за канчатковыя вынікі працы арганізацыі.